THE SIX STAGES OF DISEASE ~ by Scott Gerson

THE SIX STAGES OF DISEASE
by Scott Gerson M.D., Ph.D. (Ayurveda)

  

SATKRIYAKALA (THE SIX STAGES OF DISEASE)

·  1. Sancaya (Accumulation)

·  2. Prakopa (Aggravation)

·  3. Prasara (Spread)

·  4. Sthanasamsraya (Localization)

·  5. Vyakti (Manifestation)

·  6. Bheda (Permanent Change and Complications) 

There is one additional Stage which is now recognized in this sequence in addition to the classical ones enumerated above and that is the Prasama (Remission) Stage 3a. It occurs after Prakopa (Stage 2--Aggravation). At this point the aggravated dosha can take two courses. If simple remedial measures are taken at this time, the aggravated dosha can easily recede; this is prashama. If not, the aggravated doshas will instead begin to overflow and spread Prasara (Spread) Stage 3b. Depending on the dosha and the constitution of the person, the spread can be relatively localized or, if the doshas reach the bloodstream, nervous system and other channels, quite widespread. Based on this refinement, the revised satkriyakala looks like this: 

Satkriyakala (The Six Stages of Disease)

• 1. Sancaya (Accumulation)
• 2. Prakopa (Aggravation)
• 3a. Prasama (Remission)
• 3b. Prasara (Spread)
• 4. Sthanasamsraya (Localization)
• 5. Vyakti (Manifestation)
• 6. Bheda (Permanent Change and Complications)

1. SANCAYA (ACCUMULATION)

This procession of six stages gives us an understanding of how the doshas undergo increase as a result of aggravating factors (diet, life-style, exercise, climate, emotional stress, seasons, etc.). Each dosha initially accumulates in areas of the body which are their respective normal sites (i.e. Vata = colon, mind, heart; Pitta = small intestines, blood, liver, skin; Kapha = stomach, lungs, joints.) If the body cannot eliminate the increasing dosha(s) and maintain homeostasis, it will begin to accumulate (Stage 1: Sanchaya) slowly and in small quantity. The usual reason that accumulation begins is that agni becomes low (mandagni) and ama begins to form in the body. Ama causes the metabolism to become inefficient and also creates an obstruction of the srotas (channels). This interferes with the normal processes of elimination of the doshas and initiates the sancaya stage. This is the earliest stage of vikriti.

The classic manifestations with respect to the various doshas are as follows.

Vata Sancaya:

·  frequent sensation of fullness below the navel

·  constant or frequent fullness of the stomach

·  perception of the breathing becoming shallow, especially the inspiratory phase

·  volatility of mood, especially envy and dissatisfaction

·  interrupted, changing thoughts

·  late afternoon fatigue

·  interrupted sleep

·  unrestful sleep

Pitta Sancaya:

·  perception of a slight rise in body temperature

·  increase in the quantity of food consumed at normal meal times

·  occassional, fleeting perception of burning sensation in the eyes, stomach, or  face

·  increased impatience and aggravation

·  concentration which exceeds "well-focused" and becomes obsessive

·  increased concern about finances

Kapha Sancaya:

·  heaviness of the stomach

·  heaviness of the hips and legs

·  increased laziness

·  disinterest in work

·  difficulty becoming active upon awakening from a night's sleep

·  craving for sweet, fattening foods  

2. PRAKOPA (AGGRAVATION)

If no measures are taken to correct the situation, the process continues into the next stage in which the accumulated doshas provoke and irritate the local tissues (Stage 2: Prakopa). During this stage the doshas not only increase and become abnormal in quantity, but also with regard to quality, as vitiation begins. During prakopa, the aggravated doshas remain in their usual and normal sites and have not yet spread. There are subtle physical and mental pre-symptoms but no recognizable features of any specific disease, and this is a fully reversible stage. 

Vata Prakopa:

·  an increase in intensity of sancaya signs, plus:

·  stiffness in one or more areas of the body

·  occassional tingling of the hands or feet

·  talking excessively; talking too fast; interrupting others

·  tenseness of the facial muscles

·  increased sensitivity to sound

·  aversion toward cold drinks and foods

·  gurgling or uneasiness in the epigastric (stomach)  region

·  pain occurring in sites of old injuries

·  bone or muscle pain which is fleeting in nature

·  bowel movements: less frequent, smaller pieces, darker in color, formed with many cracks, harder than usual, drier than usual (any of these signs)

Pitta Prakopa:

·  an increase in intensity of sancaya signs, plus:

·  sour taste in the mouth

·  sour fragrance of the perspiration

·  increased dryness causing increased thirst

·  slight burning in the throat, stomach, esophagus

·  mind turning to business matters after 10:00 pm

·  obsession with completing tasks which are not high priority

·  speech which is judgmental, criticizing of others, angry

·  slight burning during urination

·  yellowing of the eyes (sclerae) and/or skin

·  increased desire for alcoholic beverages/cold beverages

Kapha Prakopa:

·  an increase in intensity of sancaya signs, plus:

·  noticeable loss of appetite

·  increased nasal, eye, ear, mouth secretions

·  stickiness of the oral cavity and skin

·  mental lethargy

·  greediness, collecting, acquiring, hoarding

·  spending proportionately more time eating and sleeping

·  thick, whitish coating on posterior 1/3 of the tongue

·  generalized heaviness  

3A. PRASAMA (REMISSION)

As we have stated above, if at this stage the causative factors (diet, life-style, stress, etc.) are removed the doshas will recede back to a state of balance and normal proportion. For this to occur, usually all the precipitating factors must be removed and at least some appropriate remedial measures must be instituted--although at this stage they may be gentle and non-radical in nature and still be quite effective.

3B. PRASARA (SPREAD)

If the process is allowed to proceed, the doshas will fill to capacity in the region of accumulation and finally begin to overflow and spread (Stage 3a: Prasara) throughout the body. Initially, this extention follows a recognizable and predictable pattern however when advanced no particular pattern can be discerned. There are two forces which may drive the overflow and spread of the doshas. One is the force created by the accelerating increase in quantity of the dosha, like water bursting through a dam. The other force is a consequence of a change in the quality of the dosha, analagous to a mildly dysplastic cell becoming overtly anaplastic and metastasizing to the surrounding tissues.

In the prasara stage the patient still does not manifest the classical symptoms (rupas) of a specific disease. In addition, due to the spreading nature of this stage, the symptoms are also not localized and can appear and disappear in different areas of the body. Once firmly engaged in the prasara stage, prasama (spontaneous remission) is no longer possible. However, if the propagating doγa does not entrench itself in a tissue predisposed to morbidity and, simultaneously, the causative factors are removed the kriyakala can still be reversed and the disease cured.

Vata Prasara

·  Vata dosha manifesting at an abnormal site (twitching of the eyelids, dry patches of skin, cramping of a muscle, etc)

·  increased gurgling of the intestines

·  irregular appetite (sometimes not hungry at regular mealtimes)

·  mild constipation

·  noticeable decrease in stamina during normal daily activities

·  indecisiveness, insecurity, or fearfulness

·  frequent forgetfulness

·  abdominal bloating

Pitta Prasara

·  burning sensation of increased intensity and frequency

·  burning associated with pain

·  itching (may be subtle)

·  appearance of red vesicles in parts of the body

·  muscle fatigue

·  excessive perspiration

·  greenish or yellowish discoloration of the stool or urine

·  mounting frustration and dissatisfaction

Kapha Prasara

·  nausea

·  drowsiness

·  anorexia

·  slow digestion

·  excessive saliva production

·  excessive mucous production, especially in the throat and stools

·  pallor

·  loss of strength

It should also be noted that of the three doshas, only Vata has the capacity to move. Pitta and Kapha doshas do not have the inherent capability to move and spread by themselves; their movement requires Vata dosha to be present. The clinical manifestations noted above are seen in many patients. However, vikriti can take many other forms depending on the site of dispersion, quantity and quality of the aggravated dosha, previous injury or illness, strength of the dhatus, and other factors.

4. STHANASAMSRAYA (LOCALIZATION)

Eventually, the disseminating dosha(s) relocate in one or more different sites where they begin to manifest symptoms of disease (Stage 4: Sthanasamsraya). Usually the site of relocation is determined by the existence of some previous weakness or insult at that site which may have compromised the defense mechanisms. So, for example, we know that cigarette smokers are more prone to bronchitis than non-smokers. The weak site of the an individual's physiology may be determined by some genetic condition or be acquired as a result of a previous illness or trauma which resulted in a residual weakness despite apparent full clinical recovery. It is this individual-specific weakness which determines where the doshas will localize in a given patient. Thus the exact same doshic vitiation will manifest as a headache in one person, a kidney stone in another, and arthritic joints in a third person. These differences are influenced by differences in prakriti it is true--but also by distinct preexisting conditions of each individual which gives rise to sthanasamsraya in different locations.

At this stage the relocated doshas rapidly become more concentrated at the cellular and organ levels than in earlier stages. The vitiated doshas also cease their rapid phase of movement and mix with the tissues (dhatus) at the new location causing them to now become vitiated tissues (dushyas). This pathological process is known as dosha- dushya-sammurcchana (sammurcchana means "interaction"). It is this interaction of dosha and dushya in relation to a specific tissue or organ site (adhisthana) which produces the symptoms and physical signs of a disease. The fourth stage of the kriyakala is indeed the first stage in which the symptoms of the disease begin to appear, although not fully developed. We in fact regard the symptoms which appear at this stage as the purvarupa, or prodromal symptoms. These prodomal symptoms can either be replaced by the actual classical symptoms which are quite different or simply intensify to produce the true symptoms of the disease. Knowledge of these prodromal symptoms will help you further differentiate between prakriti-based "normal" tendencies and abnormal symptoms due to vitiated doshas. 

Vata Purvarupa

·  Generalized, persistent bodily weakness

·  Pain

·  Severe Pain anywhere in the body

·  Cutting pain anywhere in the body

·  Pain with associated pressure anywhere in the body

·  Spasmodic pain anywhere in the body

·  Tearing pain anywhere in the body

·  Gnawing pain anywhere in the body

·  Pain associated with cold sensations

·  Squeezing pain anywhere in the body

·  Splitting pain anywhere in the body

·  Poking pain anywhere in the body

·  Hypothesia (loss of feeling)

·  Loosening of the joints

·  Obstruction to flow (wastes, breath, secretions, thoughts, energies)

·  Tissue destruction, early signs of atrophy (muscle flattening)

·  Intermittent memory loss

·  Abnormal body movements

·  Constriction

·  Tremors

·  Tremulousness of the limbs

·  Weakness of all or some limbs

·  Swelling

·  Lameness

·  Kyphoscoliosis (poor posture)

·  Difficulty/inability to stand still and erect

·  Joint stiffness/destruction/deformity

·  Joint pain

·  Joint "cracking"

·  Bone pain

·  Ringing in the ears

·  Hoarseness

·  Bitter taste

·  Excessive yawning

·  Flatulence

·  Abdominal distention

·  Difficulty, even mild, in passing stool (or urine)

·  Strong desire for hot foods

·  Weakness of ejaculation

·  Loss of libido (men and women)

·  Insomnia

·  Excessive crying

·  Irrelevant talk

·  Underlying sense of fear, anxiety, or insecurity

Pitta Purvarupa

·  Yellow discoloration of the eyes, skin, nails, teeth, urine, stool, or nose

·  Appearance of more than usual of the following colors: red or green

·  Itching

·  Urticaria

·  Excess discharges from the eyes, mouth, nose, penis, or vagina

·  Ulcerations

·  Acne

·  Rashes

·  Increased thirst

·  Giddiness

·  Faintness/lightheadedness

·  Sour or salty taste in the mouth

·  Desire for cold substances

·  Jealousy

·  Anger

·  Aggravation

·  Impatience

·  Lack of compassion

·  Foul language

·  Disregard for the environment

·  Unhappiness/discontent

·  Blurred vision

·  Eye fatigue

·  Increased temperature of the feet

Kapha Purvarupa

·  Coldness

·  Oily skin (excess)

·  Oily hair (excess)

·  Swelling

·  Edema

·  Resistance to movement

·  Excessive nasal discharge

·  Whitish mucous mixed with stools

·  Sweet taste in the mouth

·  Weakness of the joints

·  Excessive desire for sleep

·  Desire for daytime sleep

·  General lack of interest in life

·  Loss of mental focus and intensity

·  Resistance to change

·  Excessive sexual fantasies

·  Weight gain

·  Procrastination  

5. VYAKTI (MANIFESTATION)

 When the dosha-dushya-sammurcchana is complete the characteristic symptoms of the disease finally appears; these characteristics are known as rupas. This is normally the point at which people realize something is wrong and seek medical attention. At this stage we can often recognize and name the disease: asthma, arthritis, overweight, etc.. Sometimes during the disease process, if it is not too intense, it is possible to distinguish the dosha and dushya components of the disease and identify the disease as vataja, pittaja, kaphaja, rasaja, raktaja, etc. In contrast, if the disease process is too intense and the interaction of dosha and dushya is too extensive, neither the tridoshika nor the dushyic character of the disease can be ascertained. In these cases disease are named according to the location in the body or the organs affected. 

6. BHEDA (PERMANENT CHANGE AND COMPLICATIONS)

The word bheda derives from the Sanskrit root bhid which means breaking, tearing, splitting, piercing; it also means to reveal a hidden secret. This description accurately foretells what occurs at this final stage of the kriyakala. At this stage the unique complications of the disease, which were never apparent earlier, are revealed. For example, a diabetic will discover the peripheral nerve, retinal, and renal complications of this disease or the individual suffering from chronic Lyme Disease will develop its characteristic neurological complications. At this stage the disease is no longer curable by any means, although palliation is possible. Diseases which reach this stage also have the potential to give rise to other diseases. A person with any disease of this stage is said to be permanently changed in profound ways.

Αccording to the Ayurvedic concept, it is always easier to treat the excess doshas while they are still in their original sites (Stages 1 and 2). The stage of spread (Stage3) is the transitional stage. As the doshas first relocate (Stage 4), there is still strong defensive energy available, so treatment is still very effective. In the final two stages, where the disease manifests and matures (stages 5 and 6), treatment becomes extremely difficult but palliation is still possible. If progression is permitted to the latter stages of Stage 6, the disease is incurable and even palliation is unlikely.

Variations οn the three doshic types according to the states of the three gunas

 

by Dr. David Frawley

Web: The American Institute of Vedic Studies

VΑΤΑ ΜΕΝΤΑL NATURE

• SATTVIC-Harmonious Energetic, adaptable, flexible, quick in comprehension, good in communication, strong sense of human unity, strong healing energy, good enthusiasm, positive spirit, able to initiate things, good capacity for positive change and movement. 
• RAJASIC-Disturbed Indecisive, unreliable, hyperactive, agitated, volatile, restless, disturbed, distracted, nervous, anxious, overly talkative, superficial, noisy, disruptive, false enthusiasm, excitable.
• TAMASIC-Darkened Fearful, servile, dishonest, secretive, depressed, self-destructive, drug addict, prone to sexual perversions, mentally disturbed, suicidal. 

ΡΙΤΤΑ ΜΕΝΤΑL NATURE

• SATTVIC -Harmonious Intelligent, clear, perceptive, enlightened, discriminating, good will, independent, warm, friendly, courageous, good guide and leader. 
• RAJASIC-Disturbed Willful, impulsive, ambitious, aggressive, controlling, critical, dominating, manipulating, angry, wrathful, reckless, proud, vain.
• TAMASIC-Darkened Hateful, vile, vindictive, violent, destructive, psychopath, criminal, drug dealer, underworld figure. 

ΚΑΡΗΑ ΜΕΝΤΑL NATURE

• SATTVIC- Harmonious Calm, peaceful, content, stable, consistent, loyal, loving, compassionate, forgiving, patient, devoted, receptive, nurturing, supportive, strong faith.
• RAJASIC- Disturbed, Controlling, attached, greedy, lustful, materialistic, sentimental, needing security, seeking of comfort and luxury.
• TAMASIC- Darkened, Dull, gross, lethargic, depressed, apathetic, slothful, coarse, slow comprehension, insensitive, a thief.  

 Peace Love Harmony

Qualities or Gunas of Nature

Qualities or Gunas of Nature

Nature has three qualities or gunas. These are called sattva, rajas and tamas. 

These three inseparable qualities exist simultaneously in all of matter, all the time.

Just as it's not possible to have water (H2O) without the (O) oxygen atoms, so it's not possible to find a situation where one or more of its qualities have been eliminated. All three remain together, although at any given time, one of these qualities predominates over the other two.

Each quality has its own characteristics. Since both the external world and the internal world of the mind are made of matter, the qualities of the three gunas are seen in both. For example, in the external world we see:

• Sattva -- equilibrium and serenity
• Rajas -- dynamism and movement
• Tamas -- inertia and stagnancy

In the internal world of the mind, these are experienced as:

• Sattva -- Purity, compassion, wisdom, knowledge, understanding, comprehension, recognition, generosity, patience, kindness
• Rajas -- Desire, anger, attachment, greed, possessiveness, envy, jealousy , hyperactivity, agitation, fear, nervousness, anxiety, aggressiveness, competitiveness, power, prestige, name and fame
• Tamas -- Impurity, dullness, , delusion, confusion, depression, stupor, unconsciousness, coma

One of the factors that influences the strength of the quality that predominates in your mind is your karma from past lives. But because the mind has an adoptive nature, it is strongly affected by the quality of your environment, associations, sense perceptions and by the quality of the food you eat.


Peace  love  harmony

ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΒΙΟΕΝΕΡΓΕΙΕΣ (ΝΤΟΣΑΣ), ΟΙ ΣΩΜΑΤΟΤΥΠΟΙ, Η ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ~ Atman Nityananda

ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΒΙΟΕΝΕΡΓΕΙΕΣ (ΝΤΟΣΑΣ), 

ΟΙ ΣΩΜΑΤΟΤΥΠΟΙ,  Η ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ

Τά τρία ντόσας είναι τα Βάτα-Πίττα-Κάφα

Σύμφωνα  με την Αγιουρβέδα δεν είμαστε όλοι ίδιοι στην φυσιολογία μας (δεν έχουμε τον ίδιο τύπο ή ιδιοσυγκρασία), ούτε το σώμα μας αντιδρά με τον ίδιο τρόπο στα διάφορα εξωτερικά ερεθίσματα, και τα φυσκά φαινόμενα. Κάθε ένας από εμάς είναι φτιαγμένος από ένα μοναδικό συνδυασμό των τριών βιοενεργειών- ντόσας, (Βάτα-Πίττα-κάφα). Ο μοναδικός για τον καθένα συνδυασμός αυτών των τριών βιοενεργειών καθορίζει την ιδιοσυγκρασία (τύπο) που θα έχει. Σε κάποιους υπερτερεί η αέρινη βιοενέργεια (Βάτα), σε άλλους η πύρινη (Πίττα) και σε άλλους η γήϊνη-νέρινη (Κάφα) βιοενέργεια..

Αν υπερτερεί καθαρά η αέρινη βιοενέργεια τότε έχουμε την ιδιοσυγκρασία Βάτα, και αντίστοιχα όταν επικρατεί η πύρινη βιοενέργεια την ιδιοσυγκρασία Πίττα και όταν επικρατεί η γήϊνη-νέρινη βιοενέργεια την ιδιοσυγκρασία Κάφα. Όταν επικρατούν δύο βιοενέργειες τότε έχουμε τις διπλές ιδιοσυγκρασίες Βάτα-Πίττα, Πίττα-Κάφα, Κάφα-Βάτα και όταν επικρατούν σε ισορροπία και οι τρεις βιοενέργειες έχουμε την τριπλή ιδιοσυγκρασία Κάφα-Βάτα-Πίττα τύπος. 

Τα χαρακτηριστικά των βιοενεργειών ή Ντόσας

Οι βιοενέργειες ονομάζονται “Ντόσας-doshas” στα σανσκριτικά που σημαίνει αυτό που φθείρει ή προκαλεί αποσύνθεση, καθώς όταν είναι εκτός ισορροπίας προκαλούν ασθένειες και το θάνατο ακόμη. Η υγεία στο σώμα συνιστάται στην σωστή ισορροπία των δημιουργικών και καταστρεπτικών δυνάμεων των Ντόσας-doshas. 

Κάθε μία από τις βιοενέργειες συγκροτείται από δυο στοιχεία, το πρώτο, παρέχει την πρωταρχική του δύναμη και το δεύτερο δίνει ένα μέσο για την εκδήλωσή του. 

Η Βάτα βιοενέργεια αποτελείται από αέρα και αιθέρα, ο αέρας είναι η ενεργητική πλευρά και ο αιθέρας ή το κενό είναι το μέσο ή το πεδίο για την κίνησή του αέρα. 

Η Πίττα αποτελείται από φωτιά και νερό, η φωτιά είναι η ενεργητική πλευρά, το νερό ή το λάδι είναι το μέσο για να υπάρχει, γιατί η φωτιά δεν μπορεί να υπάρχει απευθείας μέσα στο σώμα χωρίς να το καταστρέψει,. 

Η Κάφα αποτελείται από νερό και γη, το νερό είναι η ενεργητική δύναμη και η γη είναι το πεδίο που συγκρατεί το νερό. 

Τα χαρακτηριστικά της κάθε βιοενέργειας, καθορίζονται από το στοιχείο που την χαρακτηρίζει.

Η Βάτα βιοενέργεια είναι στεγνή, ξερή, ελαφριά, ψυχρή, σκληρή, αεράτη, ευκίνητη και ευμετάβλητη. Η βάτα βιοενέργεια δίνει ενέργεια για όλες τις κινήσεις του σώματος και του νου, δίνει την ενέργεια για να λειτουργήσουν και οι άλλες δύο βιοενέργειες, κάνει τις λειτουργίες της αναπνοής, την εισπνοή, στην κίνηση των παρορμήσεων φυσικών και ψυχολογικών, συντονίζει τις λειτουργίες των  ιστών και των οργάνων και συντονίζει τις αισθήσεις, τον νου και τις κινήσεις του σώματος. 

Η Πίττα βιοενέργεια είναι λιπαρή, διαπεραστική, οξεία, ζεστή, ελαφριά δυσάρεστη στην οσμή, ευκίνητη και ρευστή. Επιδρά στην χώνεψη, στην παραγωγή θερμότητας στο σώμα, στην πείνα, στην δίψα,  στην χροιά της επιδερμίδας, σχετίζεται με την όραση και στο νοητικό επίπεδο δίνει την κατανόηση, την ευφυΐα, το κουράγιο, την διάκριση, την χώνεψη των εντυπώσεων.

Η Κάφα βιοενέργεια είναι υγρή, κρύα, βαριά, αργή, κολλώδης, απαλή και σταθερή στις ιδιότητες της. Δίνει σταθερότητα, λίπανση, κρατάει ενωμένα τα επιμέρους μέρη και σαν νοητικές ιδιότητες έχει την υπομονή την ηρεμία και την αφοσίωση. 

Βιοενέργειες (Ντόσας) υγεία και ασθένεια

Τι είναι πραγματικά υγεία

Υγεία δεν σημαίνει απλά έλλειψη ασθένειας σε κάποιο φυσικό όργανο, αλλά να έχουμε ευεξία και ζωτικότητα στο σώμα και νοητική και συναισθηματική υγεία και αρμονία ώστε κάθε πρωί να ξυπνάμε με όρεξη και καλή διάθεση να ζήσουμε δημιουργικά με χαρά και ικανοποίηση και διάθεση να προσφέρουμε στους συνανθρώπους μας, στα έμβια όντα και γενικά στον κόσμο.

Η υγεία σύμφωνα με την Αγιουρβέδα

Σύμφωνα με την Αγιουρβέδα υγεία είναι η κατάσταση κατά την οποία ένα άτομο που έχει σε ισορροπία τις τρεις βιοενέργειες-Ντόσας*, την φωτιά-Agni, τις απεκκρίσεις-mala, που έχει σε ισορροπία τις 5 αισθήσεις*, τα 5 όργανα δράσης* και τον νου, που σώμα, νους και πνεύμα λειτουργούν σε αρμονία, που το είναι ικανοποιημένο με τον εαυτό του, που έχει νοητική ειρήνη και εκτελεί τα καθήκοντα του με καλή διάθεση. 

Σχόλια

τις τρεις βιοενέργειες*-Ντόσας: Βάτα, Πίττα, Κάφα : οι τρεις βιοενέργειες ελέγχουν την φυσική λειτουργία των οργάνων αλλά επηρεάζουν και την ψυχολογική κατάσταση του ατόμου.

την φωτιά-Agni*: η φωτιά είναι ο παράγοντας που είναι υπεύθυνος για την πέψη και τον μεταβολισμό των 7 ιστών-Dhatus: θρεπτικό πλάσμα-Rasa, αίμα-Rakta, μυϊκός ιστός-Mamsa, λιπώδης ιστός-Medas, ιστός οστών-Asthi, ιστός μυελού-Majja , σπέρμα και ωάρια-Shukra

τις 5 αισθήσεις*: όραση, ακοή, όσφρηση, αφή, γεύση.

τα 5 όργανα δράσης*: χέρια, πόδια, στόμα, σεξουαλικά όργανα, πρωκτός.

Όπως βλέπουμε, σύμφωνα με την Αγιουρβέδα, υγεία δεν είναι μόνο η έλλειψη ασθένειας, αλλά η καλή λειτουργία όλων των φυσικών λειτουργιών στο σώμα, η ισορροπημένη λειτουργία των αισθήσεων και των οργάνων δράσης και η νοητική αρμονία, ειρήνη και ικανοποίηση, που προϋποθέτει εναρμόνιση του νου με την πνευματικής μας φύση (Ψυχή, Πνεύμα, Συνειδητότητα).

Βιοενέργειες και ασθένειες

Όλες οι σωματικές και ψυχοσωματικές ασθένειες, οφείλονται στην ανισορροπία αυτών των βιοενεργειών-ντόσας, με πρώτο ως αιτία ασθένειας την  βιοενέργεια Βάτα, δεύτερη την Πίττα και τρίτη την Κάφα. Πρωτεύουσα θέση στην δημιουργία  ασθενειών έχει η ανισορροπία της βιοενέργειας  Βάτα, διότι ανισορροπεί πιο εύκολα από τις άλλες δύο βιοενέργειες και είναι αυτή που ρυθμίζει και την καλή λειτουργία των άλλων δύο. Αιτία όμως των ασθενειών είναι η ανισορροπία οποιοσδήποτε από τις τρεις βιοενέργειες. Υπάρχουν δηλαδή ασθένειες που σχετίζονται με την ανισορροπία του Βάτα ντόσα, με αυτήν του Πίττα και επίσης ασθένειες που σχετίζονται με τον Κάφα. Μπορείτε να βρείτε πίνακες με τις ασθένειες που αντιστοιχούν σε κάθε βιοενέργεια σε βιβλία της Αγιουρβέδα και πιθανότατα στο διαδίκτυο.

Αιτίες ανισορροπίας των βιοενεργειών

Οι βιοενέργειες ανισορροπούν από εξωτερικούς παράγοντες (όπως είναι το κλίμα,  λανθασμένη-υπερβολική-ελλειμματική διατροφή, οι συνθήκες εργασίας, το μολυσμένο περιβάλλον κ.λπ.), από λανθασμένη και υπερβολική χρήση του σώματος (τοξικές ουσίες -τσιγάρο, αλκοόλ κ.λπ., ξενύχτια, υπερβολικές δραστηριότητες -όπως υπερβολική εργασία, πρωταθλητισμός, κ.λπ.), υπερβολική και λανθασμένη χρήση των αισθήσεων, υπερβολικές λανθασμένες αισθητηριακές εντυπώσεις ειδικά σήμερα την εποχή της τεχνολογίας και από ψυχολογικούς παράγοντες (αρνητικά συναισθήματα, καταπιεσμένα συναισθήματα, κάποια έντονη τραυματική ψυχολογική εμπειρία, μια μεγάλη στεναχώρια κ.λπ.). Η ριζική αιτία όλων αυτών είναι η άγνοια, η έλλειψη διάκρισης και γνώσης και τα εγωιστικά ελαττώματα.

Πρώτα λοιπόν ανισορροπούν αυτές οι βιοενέργειες και στην συνέχεια εμφανίζεται η ασθένεια στο φυσικό επίπεδο. Τα πρώτα  συμπτώματα και ενοχλήσεις που νοιώθουμε δείχνουν ότι υπάρχει ανισορροπία σε μία ή παραπάνω από αυτές τις ενέργειες και είναι σημάδια που μας προειδοποιούν να κάνουμε κάτι ώστε να επαναφέρουμε την ισορροπία στις βιοενέργειες για να αποφύγουμε κάποια ασθένεια, αλλά και για να έχουμε ευεξία και ζωτικότητα. Διότι θυμίζω πως υγεία δεν σημαίνει απλά έλλειψη ασθένειας σε κάποιο φυσικό όργανο, αλλά να έχουμε ευεξία και ζωτικότητα στο σώμα και νοητική και συναισθηματική υγεία και αρμονία ώστε κάθε πρωί να ξυπνάμε με όρεξη και καλή διάθεση να ζήσουμε δημιουργικά με χαρά και ικανοποίηση και διάθεση να προσφέρουμε στους συνανθρώπους μας, στα έμβια όντα και γενικά στον κόσμο.

Σχετικά με τα στάδια εξέλιξης των ασθενειών στο σώμα μπορείτε να διαβάσετε, μία περίληψη το άρθρο Ayurveda and disease και αναλυτικά στο άρθρο THE SIX STAGES OF DISEASE ~ by Scott Gerson

Αν δεν γνωρίζουμε τις βιοενέργειες και το πώς να τις διατηρήσουμε σε ισορροπία (που είναι η αυτό που συμβαίνει στην πλειοψηφία της ανθρωπότητας) το αποτέλεσμα είναι να χάνουμε την καλή υγεία (να έχουμε μια εύθραυστη υγεία) ήδη από τα νεαρή μας ηλικία ειδικά αν κάναμε καταχρήσεις, και να καταλήγουμε μετά τα πενήντα αν όχι νωρίτερα με διάφορα προβλήματα υγείας και  κάποιο καλαθάκι φαρμάκων στο σπίτι μας.

Δυστυχώς στην δυτική ιατρική αγνοούν αυτήν την επιστήμη των βιοενεργειών και έτσι αποτυγχάνουν να κατανοήσουν σε βάθος τις αιτίες  και την φύση των ασθενειών, ώστε να προλάβουν τις ασθένειες και με προληπτικά μέτρα, βότανα, τρόπο ζωής και φυσικές μεθόδους να διατηρούν την υγεία των ανθρώπων σε καλό επίπεδο.  

ΟΙ ΙΔΙΟΣΥΓΚΡΑΣΙΕΣ ΤΩΝ ΑΝΘΡΩΠΩΝ

Στις τρεις βασικές ιδιοσυγκρασίες, δηλαδή η Βάτα, ή η Πίττα και η Κάφα, κυριαρχεί η μια από τις τρεις βιοενέργειες

Βάτα ιδιοσυγκρασία

Όταν υπερτερεί καθαρά η αέρινη βιοενέργεια τότε έχουμε την ιδιοσυγκρασία (ή τύπο) Βάτα,  

Πίττα ιδιοσυγκρασία

Όταν επικρατεί η πύρινη βιοενέργεια την ιδιοσυγκρασία (ή τύπο) Πίττα 

Κάφα ιδιοσυγκρασία

Όταν επικρατεί η γήϊνη-νέρινη βιοενέργεια την ιδιοσυγκρασία Κάφα.

Υπάρχουν επίσης οι διπλές ιδιοσυγκρασίες, στις οποίες κυριαρχούν δύο βιοενέργειες. Αυτές είναι  Βάτα-Πίττα, η Πίττα-Κάφα και η Κάφα-Βάτα. 

Υπάρχει και η τριπλή  ιδιοσυγκρασία, Κάφα-Βάτα-Πίττα, στην οποία οι τρεις βιοενέργειες είναι σε ισορροπία, αλλά αυτό συμβαίνει πολύ σπάνια. 

Καμία δεν είναι απαραίτητα καλύτερη ή χειρότερη από τον άλλο. Κάθε μία έχει πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα. Αυτό που είναι σημαντικό είναι να ζούμε σε αρμονία με την φύση μας και τις δυνατότητες που αυτή έχει.

  

ΒΑΤΑ (ΑΕΡΙΝΗ ΙΔΙΟΣΥΓΚΡΑΣΙΑ)

ΦΥΣΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΒΑΤΑ ΤΥΠΟΥ

Βάτα ιδιοσυγκρασία έχουν αυτοί στους οποίους η αέρινη βιοενέργεια υπερτερεί, δηλαδή υπερτερούν τα στοιχεία του αέρα και του αιθέρα. Οι βάτα τύποι  είναι ασυνήθιστα ψηλοί ή κοντοί, αδύνατοι, κοκαλιάρηδες με φλέβες που προεξέχουν και γενικά αδύναμη ανάπτυξη ιστών. Το χρώμα του δέρματός του μπορεί να είναι θαμπό χωρίς λάμψη με πιθανούς καστανούς ή σκούρους δυσχρωματισμούς, με ξηρό ή σκασμένο δέρμα. Τους καταλαμβάνει όρεξη για διάφορα πράγματα, τείνουν να έχουν δυσκοιλιότητα ή σκληρά κόπρανα, έχουν ανεπαρκή ιδρώτα ή διούρηση, είναι μη ανεκτικοί στο κρύο και τον αέρα και αν κι έχουν στιγμιαία ποσά ενέργειας είναι μικρής διάρκειας και αντοχής.

ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΒΑΤΑ ΤΥΠΟΥ

Οι τύποι Βάτα είναι νευρικοί, ανυπόμονοι, υπερδραστήριοι, ενθουσιώδεις και μπορεί να υποφέρουν από αϋπνίες ή δυσκολίες στον ύπνο. Είναι ευμετάβλητοι και προσαρμοστικοί με ευαίσθητα και γρήγορα μυαλά και αντανακλαστικά, είναι συχνά ομιλητικοί και μπορούν να είναι αφηρημένοι., έχουν περιέργεια να μάθουν. Τείνουν να είναι ανασφαλείς, φοβισμένοι και ανήσυχοι όταν συναισθηματικά βγαίνουν έξω από την ισορροπία τους, ενοχλούνται εύκολα και έχουν προδιάθεση να ανησυχούν και να στενοχωριούνται. 

ΠΙΤΤΑ (ΠΥΡΙΝΗ ΙΔΙΟΣΥΓΚΡΑΣΙΑ)

ΦΥΣΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΠΙΤΤΑ ΤΥΠΟΥ

Πίττα ιδιοσυγκρασία έχουν αυτοί στους οποίους η πύρινη βιοενέργεια υπερτερεί, δηλαδή υπερτερεί τα στοιχείο της φωτιάς. Οι Πίττα τύποι είναι μεσαίοι ή μετρημένοι στην κατασκευή και στο ύψος με καλούς μύες. Έχουν καλή κυκλοφορία αίματος, έχουν ζεστό και λιπαρό δέρμα, κόκκινο δέρμα με πιθανές κοκκινάδες στο πρόσωπο ή στα μάτια, με ντελικάτα μαλλιά και πιθανό γρήγορο γκριζάρισμα ή φαλάκρα. Έχουν οξεία όρεξη, διψούν πολύ και ιδρώνουν εύκολα. Έχουν υπερβολική διούρηση και συχνά κίτρινα χρωματισμένα κόπρανα ή ούρα. Δεν είναι ανεκτικοί στον ήλιο και τη ζέστη και τείνουν να αιμορραγούν εύκολα. 

ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΠΙΤΤΑ ΤΥΠΟΥ

Οι τύποι Πίττα είναι επιθετικοί, ανταγωνιστικοί, κυριαρχικοί, με αρχηγικές ικανότητες, καλοί ομιλητές και εργατικοί. Είναι αποφασιστικοί, παρατηρητικοί, με αντίληψη, έξυπνοι και έχουν οξεία μνήμη. Τείνουν προς την ευερεθιστικότητα και τον θυμό όταν είναι εκτός συναισθηματικής ισορροπίας και έχουν προδιάθεση για διαφωνίες και συγκρούσεις. 

ΚΑΦΑ (ΓΗΪΝΗ-ΝΕΡΙΝΗ ΙΔΙΟΣΥΓΚΡΑΣΙΑ)

ΦΥΣΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΚΑΦΑ ΤΥΠΟΥ

Κάφα ιδιοσυγκρασία έχουν αυτοί στους οποίους η γήϊνη και νέρινη βιοενέργεια υπερτερεί, δηλαδή υπερτερούν τα στοιχεία της γης και του νερού. Οι κάφα τείνουν προς την παχυσαρκία, έχουν συμπαγή και καλοαναπτυγμένο σκελετό με καλή ανάπτυξη ιστών. Έχουν άσπρο και υγρό δέρμα, άσπρα δόντια, πλούσια μαλλιά με χοντρή τρίχα και μεγάλα μάτια. Έχουν συνεχή όρεξη αλλά χαμηλό μεταβολισμό και είναι μη ανεκτικοί στο κρύο και την υγρασία. Έχουν πλούσιες σωματικές εκκρίσεις και συχνά υπερβολικές βλέννες. Είναι αργοί στην κίνηση και δυσκολεύονται σ’ αυτήν αλλά έχουν μεγάλη αντοχή και γενικά δυνατό ανοσοποιητικό σύστημα. 

ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΚΑΦΑ ΤΥΠΟΥ

Οι τύποι Κάφα είναι ήρεμοι, σταθεροί, αφοσιωμένοι, πιστοί με αργό αλλά αποφασιστικό και σταθερό μυαλό και καλή μνήμη. Μπορεί να υποφέρουν από λήθαργο, έλλειψη κινήτρων ή υπερβολή στον ύπνο. Οι ψυχολογικές τους ανισορροπίες τους οδηγούν στην προσκόλληση, την πλεονεξία και την κατάθλιψη. Μπορούν να είναι κτητικοί ή συναισθηματικοί. 

ΙΔΙΟΣΥΓΚΡΑΣΙΕΣ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ

Πιο εύθραυστη υγεία έχουν από τη φύση τους οι Βάτα τύποι ανθρώπων και πιο γερή οι Κάφα τύποι. Θυμίζω όμως ότι η υγεία μας έχει να κάνει, με το πόσο προσέχουμε την υγεία μας (υγιεινές συνήθειες, διατροφή, άσκηση, κ.λπ.), με την συνειδησιακή μας εξέλιξη και την γκούνα που επικρατεί στον νου, αλλά και καρμικούς παράγοντες. Οι καρμικοί λόγοι βέβαια είναι το αποτέλεσμα των δικών μας επιλογών (συνειδητών και ασυνείδητων ) του παρελθόντος. Οπότε αν θέλουμε ένα ευοίωνο μέλλον (σε υγεία, ευημερία και ευτυχία)  θα πρέπει να προσέχουμε πως ζούμε στο παρόν σε όλα τα επίπεδα (φυσικό, ενεργειακό, συναισθηματικό, νοητικό, την συμπεριφορά μας και τις δράσεις μας). Είμαστε οι δημιουργοί του πεπρωμένου μας και έχουμε την δυνατότητα να δημιουργήσουμε συνειδητά το μέλλον μας.

ΙΔΙΟΣΥΓΚΡΑΣΙΕΣ ΚΑΙ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ

Κάθε τύπος τείνει προς συγκεκριμένες ασθένειες.

ΒΑΤΑ ΤΥΠΟΙ

Οι τύποι Βάτα τείνουν σε διαταραχές του νευρικού συστήματος, κρίσεις νεύρων, αϋπνίες, αρθριτικά, δυσκοιλιότητα. Οι περισσότερες εκφυλιστικές ασθένειες και ασθένειες των γηρατειών είναι φύσης Βάτα. Η Βάτα έχει τον μεγαλύτερο αριθμό ασθενειών γιατί καθώς το θεμελιώδες από τα βιολογικά συστατικά ανισορροπεί, οδηγεί και σε σημαντικές επιπτώσεις. 

ΠΙΤΤΑ ΤΥΠΟΙ

Οι τύποι Πίττα τείνουν να παρουσιάζουν πυρετό, μολύνσεις, φλεγμονές, υπέρ-τοξικότητα, έλκη, ερεθισμοί δέρματος, αιμορραγίες προβλήματα στο συκώτι. 

ΚΑΦΑ ΤΥΠΟΙ

Οι τύποι Κάφα τείνουν να υποφέρουν από κρυώματα, γρίπη, βρογχίτιδα, πνευμονία και ασθένειες από οιδήματα και υπερβολικά υγρά. Αν και κάθε τύπος μπορεί να πάθει οποιαδήποτε ασθένεια, κάθε ένας τείνει περισσότερο προς ασθένειες της ίδιας ποιότητας με την βιολογική του σύσταση. Όταν μια από τις βιολογικές ιδιοσυγκρασίες είναι πολύ υψηλή μπορεί να καταστρέψει όλες τις άλλες. Για παράδειγμα, υψηλή Κάφα μπορεί να επιβαρύνει και να φράξει τα κανάλια και τα νεύρα και να προκαλέσει επιληψία ή εμφράγματα σαν αποτέλεσμα διαταραχής της Βάτα. 

Επίλογος

Είναι σημαντικό να γνωρίζουμε την προσωπική μας σύσταση και να ξέρουμε πώς να λειτουργήσουμε με αυτήν. Η Αγιουρβέδα υπαγορεύει δίαιτα, βότανα και στυλ ζωής ανάλογα με την περίσταση. Γενικά όλοι μπορούμε να τα καταφέρουμε με ένα “σαττβικό” στυλ ζωής, με αγνή, φυσική χορτοφαγική διατροφή, ειρηνική, ευσπλαχνική και ανθρωπιστική διαβίωση. Όταν διαταράσσεται η ισορροπία μας, θα πρέπει να σκεφτούμε σοβαρά την διατροφή μας και τα βότανα ανάλογα με την διαταραγμένη ιδιοσυγκρασία. Γι αυτό θα πρέπει να συμβουλευτούμε έναν Αγιουρβεδικό θεραπευτή ή γιατρό..

Υπάρχουν επίσης στη ελληνική αγορά (αλλά μπορεί να τα βρείτε πολύ εύκολα και πολύ φθηνά πλέον και στο διαδίκτυο) Αγιουρβεδικά βότανα και φόρμουλες βοτάνων που μπορείτε να χρησιμοποιείστε για να λύσετε θέματα υγείας που δεν λύνονται με τα συμβατικά φάρμακα, ή σε περιπτώσεις που τα συμβατικά είναι απαραίτητα να τα χρησιμοποιήσετε παράλληλα με αυτά.

Μπορείτε να κάνετε επίσης μασάζ με Αγιουρβεδικά  λάδια μόνοι σας ή να πάτε σε κάποιον ειδικό Αγιουρβεδικό μασέρ, όπως επίσης να κάνετε και άλλες φυσικές Αγιουρβεδικές θεραπείες για αποτοξίνωση με κύρια την Παντσακάρμα (αυτές  γίνονται σε ειδικές Αγιουρβεδικές κλινικές) δεν γνωρίζω αν υπάρχουν στην Ελλάδα. Μπορείτε να ψάξετε στο διαδίκτυο. 

Τέλος σας συνιστώ ανεπιφύλακτα να συμβουλευτείτε κάποιον Αγιουρβεδικό γιατρό. Στην Ελλάδα τον μόνο που ξέρω και τον θεωρώ εξαίρετο, είναι ο Κωστόπουλος Νικόλαος, τον οποίο είχα την τύχει να συναντήσω πριν 15 χρόνια και να με βοηθήσει σε προβλήματα υγείας που είχα εκείνη την περίοδο.

~~~

Βιβλία

Υπάρχουν πλέον αρκετά βιβλία που κυκλοφορούν στα Ελληνικά σχετικά με τις βασικές αρχές της Αγιουρβέδα, τις βιοενέργειες-Ντόσας και την θεραπεία τους. Μπορείτε έτσι να πάρετε τις βασικές γνώσεις για να έχετε μια βαθύτερη κατανόηση της υγείας. Μπορείτε επίσης να βρείτε πολλές πλέον ιστοσελίδες σχετικά με την Αγιουρβέδα στο διαδίκτυο, στα αγγλικά βέβαια και στα Ισπανικά.

Προτείνω να  διαβάστε το βιβλίο,  Αγιουρβέδα Η  Ιατρική της Φύσης του Dr. David Frawley,